Hopp til hovedinnhold

Vi har nye nettsider, og nokre av dei er framleis under arbeid. Ser du feil eller manglar? Ta kontakt med nettredaktøren.

Ord på -heit


Reglar for ordlaging

Språkrådet godtek i dag –heit (ikkje –het) som ei ordinær og produktiv ordlagingsending i nynorsk. Endinga bør likevel ikkje nyttast slik at ho trengjer ut innarbeidde ordlagingsmåtar i nynorsk. Språkrådet har utarbeidd reglar for kva for –heit-ord som kan nyttast. Ord på –heit kan takast inn i nynorskordbøkene etter desse reglane:

  • heit-avleiingar av perfektum partisipp, presens partisipp og av adjektiv på –ete blir ikkje godtekne: ikkje fordømtheitskikkaheit, klossetheit.
  • Ord på –laus skal ha –løyse som einaste avleiing (t.d. arbeidslaus > arbeidsløyse).
  • Ord på –sam skal ha –semd ;som einaste avleiing (t.d. sparsam > sparsemd).
  • Ord som i nynorsk har etterstavingane –dom, –leik og –skap i allmenn bruk, får normalt ikkje ei form med –heit i tillegg (merk at det likevel finst valfrie par som godheit/godleik).
  • Ord der kortavleiingar er i bruk i dialektane, får ikkje –heit. Døme: samvit, rettferd, vanske, ikkje samvittigheit, rettferdigheit, vanskelegheit.

Hugs at –heit-ord er hokjønnsord i nynorsk:

ei nyheit – nyheita – nyheiter – nyheitene

Råd om omskriving

Om du ikkje vil bruka eit –heit-ord, kan du ofte skriva om. Men det bør ikkje gjerast mekanisk, og i mange tilfelle bør ein la –heit-ord stå. Råda nedanfor kan vera nyttige, til dømes når du skal setja om tekst frå bokmål til nynorsk:

Skil –het frå stamma og erstatt endinga med eit substantiv:

  • Tiltalte forsvarte seg med verdighet >
    Den tiltala forsvara seg på ein verdig måte / på verdig vis.
  • Regjeringen har vist sterkt engasjement for forutsigbarhet i ressursfordelingen >
    Regjeringa har vist sterkt engasjement for ei føreseieleg fordeling av ressursane.
  • Det er økende sannsynlighet for at >
    Det er/blir/vert meir og meir sannsynleg at / stadig meir sannsynleg at
  • Regjeringen har lagt vekt på langsiktighet i den økonomiske politikken. >
    Regjeringa har lagt vekt på å føra ein langsiktig økonomisk politikk.

Bruk adjektivdelen av –het-ordet saman med eit verb som vera, bli eller verta:

  • Det er økende sannsynlighet for at >
    Det er/blir/vert meir og meir sannsynleg at / stadig meir sannsynleg at

Skriv om med infinitiv kombinert med ei av dei to løysingane som er skisserte ovanfor:

Regjeringen har lagt vekt på langsiktighet i den økonomiske politikken. >
Regjeringa har lagt vekt på å føra ein langsiktig økonomisk politikk.

Fant du det du lette etter?