ordbøkene.no
SøkKvifor seier amerikanarane «soccer»?
I VM-arrangørlanda USA og Canada kallar dei gjerne fotball for soccer. Ordet har ikkje opphav i amerikansk, men i Oxford-slang.
Det norske ordet fotball er ei direkte omsetjing av football, og på norsk tyder det berre den eine idretten vi kjenner som fotball. Opphavleg var football ei rekkje ulike idrettar spelt med føtene.
Utover 1800-talet vart det sett opp reglar for desse idrettane ved skular i Storbritannia. Rugby har namn etter Rugby School i byen Rugby, og vert også kalla Rugby football. Association football var namnet på den varianten vi i dag kjenner som fotball. Namnet til FIFA, Fédération Internationale de Football Association, tyder såleis Den internasjonale føderasjonen for assosiasjonsfotball.
Ein del av slangen ved Oxford var å leggja -er til slutten av ord, til dømes fiver og tenner for pundsetlar. Rugby vart rugger, og football vart footer. Association football var litt meir komplisert å gjera om til slang. Her delte ein det fyrste ordet og la til -er: assoc + er, så fekk ein soccer.
I det klassedelte England vart ordet soccer brukt av middelklasse og overklasse, medan arbeidarklassen nytta football. No har arbeidarklassevarianten vunne nesten totalt hegemoni i England.
Soccer vart det vanlege namnet på fotball i engelskspråklege land der rugby-variantar dominerer. I Irland nyttar mange soccer for å skilja idretten frå gælisk/irsk fotball. I USA (amerikansk fotball), Canada (kanadisk fotball) og Australia (australsk fotball, rugby) er det såleis vanleg med soccer for fotball.
Dei fleste språka i verda har enten teke namn frå football eller soccer. I Norden er det fotball, fodbold og fotboll. Men islandsk har knattspyrna (‘ballsparking’), finsk jalkapallo og nordsamisk juolgespábba (‘fot’ + ’ball’).
